Apeldoorn, 21 juli 2026
Afbouwen van antidepressiva zou meestal goed gaan. Maar feit is dat het aantal mensen waarbij het niet goed gaat ons dagelijks ‘van de straat houdt’ en waarschijnlijk zien we maar een topje van de ijsberg.
In het multidisciplinaire document over afbouwen SSRI’s en SNRI’s wordt de indruk gewekt van exacte wetenschap als het gaat om verhelpen onttrekkingsklachten. Gewoon terug naar de vorige dosis en klaar is kees.
Maar dat helpt niet bij iedereen.
Zeker niet bij mensen die al meerdere afbouwpogingen ondernamen, is onze ervaring.
Verder ophogen of in één keer retour oorspronkelijke dosis of zelfs hoger; helpt ook niet bij iedereen.
Overstappen op een ander middel? ‘Tijdelijk’ een benzodiazepine erbij? De overstap geeft ook vaak klachten. De benzo kan klachten onderdrukken, maar als die weer afgebouwd worden blijken ze niet verdwenen of komen onttrekkingsklachten van de benzo’s ervoor in de plaats of er bovenop.
Er zijn ook mensen bij wie het afbouwen zonder problemen verloopt, maar die na een paar weken klachten krijgen. (bijv. late onset bij citalopram) of na 2-3 maanden (paroxetine en venlafaxine).
Voorgaande jaren leken we vaak een soort roepende in de woestijn, maar we krijgen steeds meer gezelschap van andere roependen in die woestijn.
Zoals van de schrijver van dit artikel, waarin onder meer staat:
Het meest zorgwekkende aspect van langdurige ontwenning is dat de symptomen niet altijd verbeteren wanneer de behandeling wordt hervat, of dit nu een maand of een jaar na het stoppen gebeurt. Opmerking: Een deel van deze patiënten vertoont wel verbetering bij hervatting, maar een vergelijkbaar deel gaat bij hervatting juist aanzienlijk achteruit, wat een ‘paradoxale reactie’ wordt genoemd. Dit maakt de afweging tussen risico’s en voordelen van hervatting zeer onduidelijk, en we hebben nog geen voorspellende factoren voor een succesvolle uitkomst bij hervatting van PW (Verlengde Ontwenning, PD) geïdentificeerd. Over het algemeen raden we aan om zeer langzaam te beginnen en voorzichtige aanpassingen door te voeren met wekelijkse intervallen onder nauwlettend toezicht, indien hervatting wordt geprobeerd.
In de Maudsley Deprescribing Guidelines wordt een proefdosis van 5% van de oorspronkelijke dosis genoemd.
Kortom; afbouwen is iets wat je voorzichtig moet aanpakken. Hoe kleiner de stappen, hoe kleiner de correcties. Als je ’t ons vraagt zou je ’t beste meteen gebruik maken van de optie met de laagste doseringen en niet pas als het al misgelopen is, of bij de volgende poging.
Zie hier voor alle mogelijkheden.
Mailen naar ons kan 365 dagen jaar en een antwoord komt altijd binnen 24 uur. info@verenigingafbouwmedicatie.nl
Pauline Dinkelberg, voorzitter
Casus: Merel (24 jaar) meldt zich bij de verslavingszorg vanwege langdurig gebruik van oxazepam en lorazepam. Ze begon hiermee op haar 19e vanwege slaapproblemen, angst om naar buiten te gaan, zorgen over oorlogsdreiging en een voortdurend gevoel van onrust.
Of verslavingszorg in de huidige vorm het beste adres is voor patiënten die gaan afbouwen, is de vraag. Vaak gebeurt dat afbouwen veel te snel. Met het risico op langdurige klachten, zoals acathisie en BIND, waar geen kruid tegen gewassen is. Of (opnieuw) bestellen van online (designer)benzo’s.
Aanvankelijk werden de benzodiazepines kortdurend voorgeschreven, wat haar slaap en angst tijdelijk verbeterde.
Er werd dus alleen aan symptoombestrijding gedaan. Waarop is de verwachting gebaseerd dat angst verholpen is na 2-4 weken benzo’s?
En dat er dus afgebouwd kan worden?
Toen de medicatie moest worden afgebouwd, wist Merel de middelen illegaal te verkrijgen.
Belangrijk: wat zijn haar ervaringen met verminderen van de doses? Moest dat m.b.v. een zg. ‘set & forget’-schema of zijn er aanpassingen gedaan?
Er is een nieuwe richtlijn, waarin reducties hyperbool worden toegepast; niet uitgaande van de oorspronkelijke dosis, maar van de laatste. Zie ook dit artikel.
Een bijkomend probleem van afbouwen na illegale benzo’s; vaak is de potentie vele malen groter is deze onbekend.
Van welke startdosis ga je dan uit? Is die te laag, dan stort je iemand meteen in de onttrekking.
Soms is de equivalente dosis in diazepam zo hoog dat geen enkele arts die zal willen voorschrijven; bijv. hoger dan 50 mg.
Inmiddels gebruikt ze deze al enkele jaren.
Het gebruik levert steeds meer problemen op in het dagelijks functioneren (trager reageren, haar leerprestaties op het hbo, te laat komen): ze was onlangs betrokken bij een bijna-verkeersongeval door sufheid. Het verkrijgen van de middelen wordt moeilijker en haar angst- en slaapproblemen nemen weer toe.
Dat kan het gevolg zijn tolerantie, kindling, interdose withdrawal. Ga je een SSRI toevoegen, dan is het maar de vraag of die angstklachten daardoor meteen of ooit gedempt worden. Benzo’s als bridge to SSRI’s inzetten zal onder meer lastig zijn i.v.m. overzetten op equivalente dosis. Diazepam heeft als nadeel; werkt niet bij iedereen, interactie met de SSRI, de gevolgen daarvan bij staken diazepam, geen verkeersdeelname.
Psychotherapie, EMDR tijdens onttrekking is vaak een te zware belasting voor het al overbelaste brein.
Er is dus veel aan gelegen om het afbouwen eerst op een zo optimaal mogelijke manier te faciliteren. Voor alle benzo’s en Z-drugs zijn lagere doses beschikbaar; hetzij in vloeibare vorm, via ‘grootbereiders’ of de allerlaagste en geteste via www.taperingstrip.nl
Zie ook: tips voor zorgverleners en overzicht ‘Afbouwen benzodiazepines’